Sezgisel Beslenme Nedir?

Sezgisel Beslenme

Bebeklerin a├ž olmad─▒klar─▒nda yiyecekleri itmesi ya da k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n ho┼članmad─▒klar─▒ bir yeme─či yememesi tesad├╝f de─čildir. Sezgisel beslenme hepimizin bebekken sahip oldu─ču bu fark─▒ndal─▒─č─▒ yakalamakla ilgilidir. Yani bireyin kendi v├╝cudunu tan─▒yarak beslenmesi gerekti─čini savunan beslenme ┼čeklidir.

Haz─▒rlayan:┬áG─▒da M├╝hendisi Selinay La├žinda─č

Sezgisel Beslenme Nedir?

Sezgisel beslenme kavram─▒ 1995 y─▒l─▒nda ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde mindful eating olarak bilinen bu kavram asl─▒nda ÔÇśbeden bilgeli─čiÔÇÖ olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Peki, ne oldu da sahip oldu─čumuz bu bilgeli─či kaybettik? Asl─▒nda cevap ├žok basit. Zaman i├žerisinde yeni al─▒┼čkanl─▒klar edindik ve yemek ile olan ili┼čkimiz de─či┼čmeye ba┼člad─▒. Bu de─či┼čimler olumlu veya olumsuz olabilmektedir. Stres, kat─▒ kurallar, ebeveynlerin beslenme konusundaki tutumlar─▒ bireylerin beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒nda olumsuz etkiler yaratabilir. Tabaktaki yemekleri bitirmek zorunda hissetmek, ├Âd├╝l olarak ├Â─č├╝nlerden sonra tatl─▒ yemek gibi. Ya da nas─▒l ve ne zaman yememiz konusunda da kesin kurallar ├Â─črenmi┼č, k─▒s─▒tlamalar edinmi┼č olabiliriz. ├ço─ču zaman ne yememiz ya da yemememiz gerekti─čini vurgulan─▒r. Hatta yiyecekleri ÔÇśiyi, k├Ât├╝ÔÇÖ ┼čeklinde ay─▒rmay─▒ ├Â─čreniriz. T├╝m bunlar do─ču┼čtan var olan sezgisel beslenme yakla┼č─▒m─▒m─▒z─▒n yok olmas─▒na neden olur.

bebek sezgisel Beslenme

Sezgisel Beslenme Nedir?

Sezgisel yeme i├žin k─▒saca zihin, beden ve g─▒da ├╝├žl├╝s├╝n├╝n uyum hali i├žerisinde olmas─▒ diyebiliriz. Bu beslenme ┼čeklinin amac─▒ fiziksel ve duygusal a├žl─▒─č─▒ birbirinden ay─▒rmakt─▒r. Fiziksel a├žl─▒k, v├╝cudun yiyece─če ihtiyac─▒ oldu─čunu g├Âsteren durumdur. Yemek yiyerek a├žl─▒─č─▒n─▒z─▒ sonland─▒rmazsan─▒z mide gurultusu, yorgunluk gibi belirtiler ile kar┼č─▒la┼č─▒rs─▒n─▒z. Duygusal a├žl─▒k ise duygu durumunuzda meydana gelen de─či┼čiklikleri yemek yiyerek bast─▒rma iste─čidir. Mesela bir├žok ki┼činin ├╝z├╝ld├╝─č├╝ zaman ├žikolata yemek istemesi duygusal a├žl─▒kt─▒r. Mindful eating bu iki a├žl─▒k t├╝r├╝n├╝ ay─▒rt etmeyi ve beslenmemizde bunu uygulamay─▒ ama├žlar.

fark─▒ndal─▒kl─▒ yemek yemek

Fark─▒ndal─▒kl─▒ Yeme Neden ├ľnemli?

G├╝n├╝m├╝z ko┼čullar─▒nda ayak├╝st├╝ at─▒┼čt─▒rma, aperatifler ile g├╝n├╝ ge├ži┼čtirme gibi al─▒┼čk─▒nl─▒klar ├žok fazlad─▒r. Ya da televizyon izlerken, telefonla me┼čgulken bir ┼čeyler yemek bir├žo─čumuzun yapt─▒─č─▒ ┼čeyler. Bu durumlar daha h─▒zl─▒ ve ├žok yemek yememize sebebiyet verir. Oysa yeme fark─▒ndal─▒─č─▒m─▒z─▒ geli┼čtirirsek a├žl─▒─č─▒m─▒z─▒n ve toklu─čumuzun bilincinde olabiliriz. Bu durum a┼č─▒r─▒ yemeyi ├Ânler.

Sezgisel beslenen ki┼čiler belirli g─▒dalar─▒n v├╝cutlar─▒nda nas─▒l bir etki yaratt─▒─č─▒n─▒ bilir. Bu durum onlar─▒ v├╝cutlar─▒na iyi gelen g─▒dalar─▒ se├žmeye y├Ânlendirir. Bu sayede de hastal─▒klar─▒ ├Ânleme, kilo verme gibi olumlu sonu├žlar g├Âzlenebilir.

Sezgisel Beslenme Prensipleri  

├ľncelikle bu beslenme ┼čekli kat─▒ bir ┼čekilde uygulanan diyet kurallar─▒ i├žermez. Beden, zihin ve g─▒da aras─▒ndaki ili┼čkinin fark─▒na varma ve bu ili┼čkiyi kuvvetlendirmeyi ama├žlar. Fiziksel a├žl─▒k sinyallerini anlay─▒p ona yan─▒t vermemize yard─▒mc─▒ olur. Bu beslenme ┼čekli 10 temel prensibi kendine ilke edinmi┼čtir. Bunlar;

  • Diyet alg─▒s─▒n─▒ kafan─▒zdan uzakla┼čt─▒r─▒n.

Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar diyet ile verilen kilolar─▒n zaman i├žerisinde geri al─▒nd─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Ba┼čar─▒s─▒z sonu├žlanan diyet giri┼čimleri ├Âzg├╝venimizi azalt─▒r. Bu nedenle diyet yapmak ├žo─ču zaman i┼če yaramaz. Bu y├╝zden de yememizi normale ├ževirmek istiyorsak ├Âncelikle diyetlerden uzakla┼čmam─▒z gerekiyor.

  • A├žl─▒─č─▒n─▒za sayg─▒ duyun.

Ac─▒kt─▒─č─▒m─▒zda v├╝cudumuzun enerjiye ihtiyac─▒ var demektir. Bu durumu g├Ârmezden gelirsek halsiz d├╝┼čeriz. Ve daha sonra yemek yedi─čimiz zaman normalden fazla yemek yeriz. Bu y├╝zden v├╝cudumuzu dinleyip uzun s├╝reli a├žl─▒─ča maruz b─▒rakmamal─▒y─▒z.┬á

doydu─čunu hissetmek
  • Doydu─čunuzu hissedin.

A├žl─▒─č─▒ hissetmek ne kadar ├Ânemli ise tokluk durumumuzu da hissetmemiz o kadar ├Ânemli. Doydu─čunu fark edebilmek ihtiyac─▒m─▒z olmad─▒─č─▒ halde yemek yeme iste─čimizi engeller.

  • Yemeklerle bar─▒┼č─▒n.

Beslenmemizde kendimize koydu─čumuz yasaklar bizi o konu hakk─▒nda daha ├žok d├╝┼č├╝nmeye iter. Bu y├╝zden yiyeceklere iyi, k├Ât├╝, sa─čl─▒kl─▒, sa─čl─▒ks─▒z gibi tan─▒mlar yapmak do─čru de─čildir. Sezgisel beslenme anlay─▒┼č─▒nda b├╝t├╝n yiyeceklere e┼čit bir bi├žimde yakla┼č─▒l─▒r.

  • Diyet polisine kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒n.

ÔÇśBu yiyecekler ├žok kalorili yiyemem!ÔÇÖ, ÔÇśSaat ge├ž oldu, bu saatte yenmez!ÔÇÖ gibi d├╝┼č├╝nceleri kafan─▒zdan uzakla┼čt─▒r─▒n. Bu s├Âylemler ger├žeklik ta┼č─▒mayan ├Ân yarg─▒lar ya da toplum taraf─▒ndan dayat─▒lan kurallard─▒r. Sezgisel beslenme bu t├╝r d├╝┼č├╝ncelerle sava┼čan bir beslenme anlay─▒┼č─▒d─▒r.

  • Yediklerinizden keyif al─▒n.

─░stedi─čimiz yiyece─či tad─▒na vararak keyifle yedi─čimiz zaman yeterince tatmin oldu─čumuzu hissederiz. Bu his ihtiyac─▒m─▒z olan kadar─▒n─▒ yememizde bize yard─▒mc─▒ olur.

keyif alarak yemek yemek
  • Duygusal a├žl─▒─č─▒n─▒z─▒ bast─▒rmay─▒ ├Â─črenin.

Bir├žok insan stres, kayg─▒, ├╝z├╝nt├╝, ├Âfke ve benzeri duygularla ba┼č etmek i├žin yeme─če sald─▒r─▒r. Bu durum zamanla bir al─▒┼čkanl─▒k halini al─▒r. Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z duygu durumlar─▒ ile ba┼č edebilmek i├žin yemek yemekten ba┼čka y├Ântemler geli┼čtirmeliyiz.

  • Bedeninizi sevin.

Her g├╝n televizyon programlar─▒ ve sosyal medyada fiziksel ├Âzelliklerin nas─▒l daha iyi olabilece─či anlat─▒l─▒yor. Bu durum pek ├žok ki┼činin kendi bedeninden rahats─▒z olmas─▒na neden oluyor.┬áVe sonu├ž olarak yanl─▒┼č beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ olu┼čabiliyor. Sezgisel beslenme herkesin kendi bedenini oldu─ču gibi kabul etmesini gerekti─čini savunuyor.┬á

  • Egzersiz yapman─▒n fark─▒na var─▒n.

Egzersiz yapmak ├žo─ču zaman kilo verme amac─▒yla yap─▒lmaktad─▒r. Oysa egzersiz yapmam─▒z─▒n as─▒l amac─▒ sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam s├╝rmek olmal─▒d─▒r.

egzersiz yapmak
  • Kendinize iyi davran─▒n.

Sezgisel yeme anlay─▒┼č─▒n─▒ benimsemek s├╝re├ž gerektirir. ├ľnemli olan nokta kendinize iyi geleni bulmakt─▒r. Ve bunu yaparken kendinizi su├žlu, eksik, hatal─▒, g├╝vensiz hissetmeyin. Kendinize iyi davran─▒n!

Sezgisel Beslenme ile Kilo Vermek M├╝mk├╝n M├╝?

Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču, fark─▒ndal─▒kl─▒ beslenmenin yeme davran─▒┼člar─▒n─▒z─▒ de─či┼čtirerek ve stresi azaltarak kilo vermenize yard─▒mc─▒ oldu─ču konusunda hemfikirdir. Fakat bu d├╝┼č├╝nce sezgisel beslenmenin mant─▒─č─▒na terstir. Yani zay─▒flama amac─▒yla sezgisel beslenmeyi uygulamak istemeniz ÔÇśdiyet alg─▒s─▒n─▒ kafan─▒zdan uzakla┼čt─▒r─▒nÔÇÖ ilkesi ile uyu┼čmaz. Fark─▒ndal─▒kl─▒ yeme ile verilen kilolar kas─▒tl─▒ olmayan kilolard─▒r. Sezgisel beslenmenin as─▒l amac─▒ kilo vermek de─čildir.┬á┬á

Sezgisel beslenme ile beslenmeye ve pop├╝ler diyetlere dair ├Ânyarg─▒lar─▒n y─▒k─▒lmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r. Bu ┼čekilde insan─▒n do─ču┼čtan bir yetisi olan sezgisel yeme i├žg├╝d├╝lerinin ortaya ├ž─▒kar─▒labilir. B├Âylece ger├žek bir zihin, beden ve g─▒da uyumuna sahip olabiliriz.

zay─▒flama y├Ântemleri

 

Kaynaklar:

├ťnal S., Duygusal Yeme ve Obezite, Ba┼čkent ├ťniversitesi Sa─čl─▒k Bilimleri Fak├╝ltesi Dergisi, 2018: 2(2); 30-47.

├çolak H., Akta├ž ┼×., A─č─▒rl─▒k Y├Ânetimine Yeni Bir Yakla┼č─▒m: Yeme Fark─▒ndal─▒─č─▒, Adnan Menderes ├ťniversitesi Sa─čl─▒k Bilimleri Fak├╝ltesi Dergisi 2019: 3(3); 212-222.

Karaca E., Yayan G., Sezgisel Yeme Davran─▒┼č─▒n─▒n V├╝cut Kompozisyonu ve Baz─▒ Biyokimyasal Parametreler ├ťzerine Etkisi, ACU Sa─čl─▒k Bilimleri Dergisi, 2021; 12(1): 79-86.

 

Yorum yap─▒n

Yorumlar─▒n yay─▒nlanabilmesi i├žin onaylanmas─▒ gerekti─čini l├╝tfen unutmay─▒n