Ksilitol Nedir?

Ksilitol, hu┼č a─čac─▒ ve ├že┼čitli meyvelerde bulunan bir karbonhidratt─▒r. Ayn─▒ zamanda kimyada ┼čeker alkol├╝ olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒r.

Kimyasal olarak ┼čeker alkolleri, ┼čeker molek├╝llerinin ve alkol molek├╝llerinin ├Âzelliklerinin birle┼čiminden olu┼čurlar. Yap─▒lar─▒, dildeki tatl─▒ duyusunu alg─▒lamak i├žin tat al─▒c─▒lar─▒n─▒ uyarmay─▒ sa─člar. Ksilitol meyvelerde de─či┼čik olgunluk d├Ânemlerinde, farkl─▒ miktarlarda bulunmaktad─▒r. Bu nedenle do─čal olarak kabul edilir. ─░nsanlar metabolizma yoluyla k├╝├ž├╝k miktarlarda ksilitol ├╝retebilirler. (1) (2)

Haz─▒rlayan: Diyetisyen Damla T├╝rkay

Ksilitol Nedir?

MEYVE

 

KS─░L─░TOL M─░KTARI

(┬Ág/g)

├çilek (tam olgunla┼čm─▒┼č)

150

├çilek (olgunla┼čmam─▒┼č)

280

Elma (ham)

128

Elma (olgun)

48

Erik

67

Muz

20

├ťz├╝m

93

Ksilitol, ┼čekersiz sak─▒zlarda, ┼čekerlemelerde, nane ┼čekerlerinde, diyabet dostu g─▒dalarda ve a─č─▒z bak─▒m ├╝r├╝nlerinde yayg─▒n olarak kullan─▒lan bir do─čal tatland─▒r─▒c─▒d─▒r.

Ksilitol ve sofra ┼čekeri benzer tatlara sahiptir ancak ksilitol %40 daha az kalori i├žerir:

Sofra ┼čekerinin 1 gram─▒nda 4 kalori bulunurken; ksilitolde ise gram ba┼č─▒na 2.4 kalori vard─▒r. (1)

Sofra ┼čekerinin glisemik indeksini 70, saf glikozunkini de 100 kabul edersek, ksilitol├╝n glisemik indeksi 7ÔÇÖdir. Yani ksilitol, kan ┼čekerini sofra ┼čekerine g├Âre daha yava┼č ve dengeli bir ┼čekilde y├╝kseltmektedir.

Ksilitol├╝n Faydalar─▒:

G├╝n├╝m├╝zde, kronik enflamatuar hastal─▒klar, di┼č ├ž├╝r├╝kleri, diyabet ve obezite gibi bir├žok hastal─▒k kontrols├╝z ┼čeker t├╝ketimi ile ili┼čkilidir. Tatland─▒r─▒c─▒lar, ├že┼čitli di┼č ve v├╝cut hastal─▒klar─▒n─▒n ├Ânlenmesi i├žin ┼čeker yerine g─▒da ve ila├ž end├╝strilerinde yayg─▒n olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Tatland─▒r─▒c─▒lar, basit ┼čeker t├╝ketimini k─▒s─▒tlamaya yard─▒mc─▒ olurlar. Ayn─▒ zamanda v├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒ ├╝zerinde de olumlu bir etkiye sahiplerdir. Ksilitol, yayg─▒n olarak do─čal tatland─▒r─▒c─▒ olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

      

ksilitol a─č─▒z hijyeni

1) A─č─▒z Hijyeninde kullan─▒l─▒r:

  • Ksilitol├╝n di┼č y├╝zeyinde ├Ânemli bir anti plak etkisi vard─▒r.
  • Di┼četi iltihab─▒n─▒ azaltabilir.
  • Di┼č ├ž├╝r├╝klerine sebep olan patojen bakterilerin b├╝y├╝me seviyelerini ├žok erken evrelerde azaltt─▒─č─▒ i├žin di┼č ├ž├╝r├╝klerini ├Ânleyici ajan olarak kullan─▒lmaktad─▒r.
  • Ksilitol, di┼č minesinin re-mineralizasyonunu sa─člayan kalsiyum iyonu ile ba─članabilmektedir. (3)
2) Ksilitol, v├╝cuttaki glisemik y├╝k├╝ azaltmada ve obezitenin kontrol├╝nde kullan─▒lmaktad─▒r.
  • Sofra ┼×ekerinden %40 daha az kalori i├žermesi sebebiyle ayn─▒ zamanda kilo kayb─▒na yard─▒mc─▒ do─čal tatland─▒r─▒c─▒ olarak da kullan─▒lmaktad─▒r.
  • Ksilitol, s─▒f─▒r fruktoz i├žerir, kan ┼čekeri ve ins├╝lin ├╝zerinde ├Ânemsiz etkilere sahiptir.
  • Bu nedenle ┼čeker hastal─▒─č─▒, prediyabet, obezite veya di─čer metabolik problemleri olan insanlar i├žin, ksilitol basit ┼čekere g├Âre daha iyi bir alternatiftir. (4)

Ksilitol Sak─▒z Nedir?

Di┼č ├ž├╝r├╝klerinde s─▒kl─▒kla kullan─▒lan ksilitol, sak─▒zlar─▒ tatland─▒rmada da s─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir tatland─▒r─▒c─▒d─▒r. Sak─▒zlarda en s─▒k kullan─▒lan polioller, glikozdan t├╝retilen bir hekzatol olan sorbitol ve do─čada yayg─▒n olarak bulunan bir pentatol olan ksilitold├╝r. D├╝┼č├╝k kalori ile tatland─▒rma ├Âzelli─činin yan─▒nda di┼č ├ž├╝r├╝klerine de iyi gelmesi sebebiyle sak─▒zlar─▒ tatland─▒rmada s─▒kl─▒kla tercih edilmektedir.

├ç├╝r├╝k yap─▒c─▒ mikroorganizmalar ksilitol├╝ metabolize etmez ve ksilitol t├╝ketimi di┼č plaklar─▒n─▒n pH'─▒n─▒ d├╝┼č├╝rmez. Ksilitol ile tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒z─▒n d├╝zenli kullan─▒m─▒ ile t├╝k├╝r├╝kteki ├ž├╝r├╝k olu┼čturan mikroorganizmalar─▒n say─▒s─▒ azal─▒r, bunun nedeni sakkaroz (sofra ┼čekeri) yerine, ksilitol t├╝ketilmesi ve bu sayede ├ž├╝r├╝k yap─▒c─▒ mikroorganizmalar─▒n ÔÇťa├ž b─▒rak─▒lm─▒┼čÔÇŁ olmas─▒d─▒r.

  • Y├╝r├╝t├╝len kapsaml─▒ klinik deneyler, ksilitol├╝n yeni ├ž├╝r├╝kleri ├Ânleme veya mevcut lezyonlar─▒ yeniden mineralize etme yetene─čini test etmi┼čtir.

Bu deneylerde, ksilitol ile tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒z, sorbitol ile tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒z ve ksilitol-sorbitol kar─▒┼č─▒mlar─▒ ile tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒z ├ži─čneyen kat─▒l─▒mc─▒ gruplar─▒, pasif kontrol (sak─▒zs─▒z) grubuyla 40-g├╝n boyunca kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Sonu├žlar, ├ž├╝r├╝─č├╝n ├Ânlenmesinde en etkili sak─▒z─▒n %100 ksilitolle tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒z oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. Ksilitol-sorbitol kar─▒┼č─▒mlar─▒ ile tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒zlar, %100 ksilitolle tatland─▒r─▒lm─▒┼č sak─▒zdan daha az etkili olsa da etkili oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ksilitol├╝n, sorbitolden ├╝st├╝n oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. (6)

     

ksilitol sak─▒z

Ksilitol Helal midir?

Ksilitol helal bir ├╝r├╝nd├╝r. Tamamen bitkisel bazl─▒ olmas─▒ da ksilitol├╝ vegan ve vejetaryen bir i├žerik yapmaktad─▒r. Ksilitol├╝n kimyasal s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ ÔÇś┼čeker alkol├╝d├╝rÔÇÖ. Yani ┼čeker alkol├╝ kimyasal bir terimdir. Ksilitol├╝n i├žinde kesinlikle alkol bulunmamaktad─▒r.

Ksilitolde Kullan─▒m Dozlar─▒:

Ksilitol├╝n bilinen herhangi bir toksisitesi yoktur. Klinik ├žal─▒┼čmalara g├Âre; diyabetik hastalarda 70 grÔÇÖa kadar, sa─čl─▒kl─▒ bireylerde 200 grÔÇÖa kadar t├╝ketildi─činde bir yan etki g├Âzlenmemi┼čtir. Uzun d├Ânem g├╝nl├╝k 400 grÔÇÖl─▒k dozlarda bile herhangi bir hastal─▒k belirtisi geli┼čmemi┼čtir. Di─čer t├╝m ┼čeker alkolleri gibi ├žok y├╝ksek dozda kullan─▒m─▒ laksatif etki yaratabilmektedir. Pratikte ksilitol al─▒m─▒n─▒n g├╝nl├╝k olarak 30-50 grÔÇÖ─▒ ge├žmemesi ├Ânerilmektedir. (5)

Ksilitol├╝n Yan Etkileri:

Ksilitol genellikle v├╝cut taraf─▒ndan iyi tolere edilmektedir. Ancak baz─▒ bireyler fazla t├╝ketti─činde sindirim problemleriyle kar┼č─▒la┼čabilmektedir. Bunun sebebi; ┼čeker alkollerinin bir ├Âzelli─činden kaynaklanmaktad─▒r. Bir ┼čeker alkol├╝ olan ksilitol ba─č─▒rsaklara fazla su ├žekebilir. Bu da gaz, ┼či┼čkinlik ve/veya ishale sebep olabilmektedir.

Eritrirol Nedir?

  • Eritritol, tatland─▒r─▒c─▒ ├Âzelli─či olan ┼čeker alkolleri (sorbitol-ksilitol-eritritol-mannitol) olarak da bilinen gruba dahil bir organik bile┼čiktir.
  • Eritritol, di─čer ┼čeker alkollerinden biraz daha farkl─▒d─▒r.

├çok daha az kalori i├žerir:

  • Sofra ┼čekeri (sakkaroz): gram ba┼č─▒na 4 kalori
  • Ksilitol: gram ba┼č─▒na 2.4 kalori
  • Eritritol: gram ba┼č─▒na 0.24 kalori i├žermektedir.

B├╝y├╝k ├Âl├žekli ├╝retimde eritritol, bir t├╝r maya, m─▒s─▒r veya bu─čday ni┼častas─▒ndan glikozun fermente edilmesiyle olu┼čur. Son ├╝r├╝n; toz, beyaz kristallere benzemektedir. Naneli ve tatl─▒ bir tada sahiptir. Tek ba┼č─▒na t├╝ketildi─činde a─č─▒zda serinletici bir tat b─▒rakmaktad─▒r. Tatl─▒l─▒k oran─▒ %60-70ÔÇÖtir.

Avantajlar─▒;

Di─čer ┼čeker alkollerine g├Âre daha d├╝┼č├╝k kalorili olmas─▒ ve yap─▒sal olarak di─čer ┼čeker alkollerinden daha k├╝├ž├╝k bir molek├╝l olmas─▒ sebebiyle di─čer ┼čeker alkollerine g├Âre daha az ba─č─▒rsak rahats─▒zl─▒─č─▒ olu┼čturma e─čilimindedir.

Sonu├ž olarak; glisemik indeksi sofra ┼čekerine k─▒yasla ├žok daha d├╝┼č├╝k olan ksilitol, kullan─▒m─▒ g├╝venilir do─čal bir tatland─▒r─▒c─▒d─▒r. Sak─▒zlarda, di┼č macunlar─▒nda, kalorisi ve glisemik indeksi azalt─▒lmak istenen g─▒dalarda kullan─▒lmaktad─▒r. Evde yapaca─č─▒n─▒z tatl─▒lar─▒ ┼čeker yerine ksilitol ile tatland─▒r─▒p hem tatl─▒lar─▒n kalorilerini d├╝┼č├╝rebilirsiniz hem de kan ┼čekerini y├╝kseltme potansiyellerini yani glisemik indekslerini azaltabilirsiniz.

Nustil Ksilitol┬áile evde yapaca─č─▒n─▒z tatl─▒lar─▒ daha sa─čl─▒kl─▒ hale getirebilirsiniz.

                    

nustil ksilitol

Haz─▒rlayan: Diyetisyen Damla T├╝rkay

  1. https://www.healthline.com/nutrition/xylitol-101#what-it-is
  2. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/79178
  3. https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-020-10708-7
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32638045/
  5. https://www-sciencedirect-com.lproxy.yeditepe.edu.tr/science/article/pii/S0002817714638630
  6. https://silo.tips/download/ksltol-byokmyasi-ve-aiz-salii-aisindan-nem#
  7. https://www.healthline.com/nutrition/erythritol#TOC_TITLE_HDR_2

Yorum yap─▒n

Yorumlar─▒n yay─▒nlanabilmesi i├žin onaylanmas─▒ gerekti─čini l├╝tfen unutmay─▒n